Kategori: Makaleler

İlk Osmanlı Modern Tiyatrosu ve Psikolojik Boyutları: Bilişsel, Duygusal ve Sosyal Perspektif İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken çoğu zaman yüzeyin altına inmeyi tercih ederim. Bazen sadece bir hareketin, bir sözün veya bir davranışın ardındaki motivasyonları keşfetmek, oldukça derin psikolojik süreçleri ortaya çıkarabilir. Kimi zaman, toplumsal değişimlerin bireylerde yarattığı etkileri anlamak, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde önemli içgörüler sunar. İşte bu bakış açısıyla, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki ilk modern tiyatro hareketinin kurucusu olan padişahın, sadece sanatı değil, aynı zamanda toplumsal ve bireysel psikolojiyi nasıl etkilediğini incelemeyi çok ilginç buluyorum. Osmanlı’da tiyatro geleneği, modern anlamda 19. yüzyılda başlamıştır. Peki, bu dönüşümü gerçekleştiren padişah kimdir…

Tasavvufta Ayna: Edebiyatın Dönüştürücü Gücüyle Bir Yansıma Kelimelerin gücü, her zaman içsel dünyamızın en derinliklerine ulaşabilmek için bir araç olmuştur. Bir edebiyatçı, bir anlatıcı ya da bir şair, kelimeleri yalnızca bir iletişim aracı olarak değil, aynı zamanda insan ruhunun gizemli katmanlarına ışık tutan birer mercek olarak kullanır. Bu merceklerin en büyüleyicilerinden biri, tasavvufta karşımıza çıkan “ayna”dır. Ayna, sadece bir yansıma değil, derin bir içsel arayışın, kendini bulma çabasının ve ruhsal bir uyanışın sembolüdür. Tasavvufi edebiyatla ilişkili olarak, ayna, bireyin kendi içsel varlığını ve Tanrı’yı keşfetmesi yolunda bir aracı işlevi görür. Tasavvufta ayna, hem sembolik bir anlam taşır hem de derin…

Balık Avlanma Yasağı Ne Zaman Kalkıyor 2024? Geçmişten Bugüne Bir Değerlendirme Herkesin heyecanla beklediği bir döneme giriyoruz: Balık avlanma yasağının kalktığı zamanlar! İstanbul’da yaşayan biri olarak, balıkçılık yasağının ne zaman kalkacağı sorusu benim için her yıl bir merak konusudur. Ama bu sadece balıkçıları ilgilendiren bir soru değil. Hatta, ben bile ofiste gündüz çalışıp akşam evde rahat bir akşam yemeği için balık pişirmeyi düşündüğümde, bu yasağın ne zaman kalkacağı hemen aklıma gelir. 2024 yılı için balık avlanma yasağının kalkacağı tarih nedir, ne gibi değişiklikler yaşanacak? Hadi bunu biraz daha detaylı inceleyelim. Balık Avlanma Yasağının Geçmişi: Her Yıl Aynı Soru Balık avlanma…

“Mari” Ne Demek Bulgarca? Toplumsal, Kültürel ve Cinsiyet Perspektifinden Bir İnceleme Bir kelime, bir dilin ya da kültürün sadece yüzeyini değil, o kültürün içindeki derin yapıları, normları ve ilişkileri de yansıtır. “Mari” kelimesi, Bulgarca’da tek bir anlam taşımanın ötesinde, daha geniş bir toplumsal ve kültürel yapıyı, hatta bazen cinsiyet normları ve toplumsal eşitsizlikleri de içinde barındırır. Bir dildeki anlamların ötesine geçmek, toplumu anlamanın bir yoludur. Bu yazıda, “mari” kelimesinin ne anlama geldiğini keşfederken, Bulgar toplumunda bu kelimenin nasıl işlediğine ve toplumsal yapıları nasıl yansıttığına dair bir sosyolojik inceleme yapacağız. Bulgarca’da “Mari” Kelimesinin Anlamı ve Temel Kavramlar Bulgarca’da “mari”, genellikle “güzel”,…

Birisi Şiiri Hangi Kitapta? Şiirin Yeri ve Zamanı Üzerine Derinlemesine Bir Bakış Bazen bir şiir, insanın içinde var olan tüm duyguları kelimelerle anlatmak için bir araya getirildiğinde, anlamları birkaç satırda derinlemesine hissedebilirsiniz. Şiir, sözde saklı kalmış bir gerçekliğe ışık tutarken, bir insanın en derin hislerini de dışa vurur. Ama bu kadar güçlü ve öz bir sanatın yerini ve önemini sorgulamak, “Birisi şiiri hangi kitapta?” sorusunu sorarken, bizi hem edebiyatın zenginliğine hem de kültürlerin zaman içinde şiire bakış açılarına götürür. Şiir, gerçekten bir kitaba mı ait, yoksa her zaman ve her yerde var olan bir şey mi? Şiirin Yeri ve Zamanı:…

Giriş: Toplumsal Normlar ve İnsanın Manevi Yolculuğu Bir insanın toplumsal yaşamını anlamaya çalışırken, bazen küçük ama derin sorular, bize toplumun ne kadar karmaşık bir yapıya sahip olduğunu gösterir. “Abdestsiz türbeye girilir mi?” sorusu, belki de ilk bakışta sıradan bir dini uygulama gibi görünebilir. Ancak bu soru, toplumsal normların, bireysel inançların, kültürel pratiğin ve güç ilişkilerinin kesişim noktasında yer alır. Toplum, bireylerin davranışlarını şekillendirirken, bazen bu normlar öylesine içselleştirilir ki, bir soru bile, kültürün ve toplumsal yapının ne kadar derin bir iz bıraktığının göstergesi olabilir. Bu yazıda, abdestin, türbeye girme geleneğiyle olan ilişkisini, toplumsal normlar ve kültürel pratikler ışığında ele alarak…

Hücre İçi Neyi İfade Eder? Bilimsel terimler, bazen kulağa karmaşık gelebilir. Ancak bugün basit ve anlaşılır bir şekilde hücre içinin ne olduğunu açıklamaya çalışacağım. Hücre, vücudumuzun temel yapı taşıdır ve her bir hücre, birçok farklı organeli içinde barındırır. Bu organellerin her biri, hücrenin yaşamını sürdürebilmesi için gerekli işlevleri yerine getirir. Peki, bu “hücre içi” ne demek? Bunu biraz açalım. Hücre: Bir Şehir Gibi Bunu daha iyi anlayabilmek için hücreyi bir şehre benzetebiliriz. Şehirde sokaklar, binalar, su hatları, elektrik hatları ve atık sistemleri vardır. Hücre de buna benzer şekilde birçok organel barındırır. Her bir organel, hücrenin sağlıklı bir şekilde çalışmasını sağlamak…

Giriş — Şahsi Haklar ve İnsan Doğası: Bireyin Hakları Üzerine Felsefi Bir Sorgulama Bir sabah uyandığınızda, gözlerinizi açarken kendinizi bu dünyada var olmanın sorumluluklarıyla mı yoksa özgürlüğünüzün kısıtlanmayacak kadar geniş olduğunu düşünerek mi bulursunuz? Ya da belki, diğer insanların özgürlüklerinin sizinle nasıl kesiştiğini tartışırken, herkesin aynı haklara sahip olup olmadığını sorgulamışsınızdır? Şahsi haklar, bireylerin temel özgürlüklerini güvence altına alan bir yapıdır; ancak bu hakların sınırları ve kimler karşısında geçerli olduğu, felsefenin pek çok dalında tartışma konusu olmuştur. Şahsi haklar, yalnızca devlet karşısında değil, diğer bireyler karşısında da ileri sürülebilir mi? Bu soruyu yanıtlamak, insanın doğasına, etik anlayışına ve toplumsal ilişkilerine…

Yıllık Bileşik Faiz: Bir Edebi Yolculuk Hayat, bazen bir metnin içine yerleştirilmiş bir hikaye gibi akıp gider. Zaman, sayfalar arasında kaybolan bir kahraman gibi her anı inşa eder. O an, önceki adımların izini taşır; ne var ki, her geçen an birikimlerin yepyeni bir boyut kazanmasını sağlar. Tıpkı yıllık bileşik faiz gibi… Bazen, bir kararın etkileri, tıpkı bir yazıdaki satır arası anlamlar gibi, görünmeyen, fark edilmeyen katmanlarda birikir ve zamanla daha büyük bir dönüşüme yol açar. Bir edebiyatçı, paranın gücü ve zamanın etkisi üzerine düşündüğünde, bu olguların insan hayatındaki izlerini nasıl tarif edebilir? Her bir faiz artışı, bir metindeki yeni bir…

Neu Yüksekliği Nedir? Kan Tahlilinde Anlamı ve Yorumlanması Konya’da yaşıyorum, 26 yaşındayım ve mühendislik ve sosyal bilimler konusunda bir parça meraklıyım. İşin ilginç yanı, kafamda sürekli bir tartışma dönüyor. Bazen çok analitik düşünürken, bazen de duygusal tarafım devreye giriyor. Mesela, “Neu yüksekliği nedir?” diye bir soru geldiğinde, ilk olarak mühendis gözüyle bakmaya çalışıyorum, sonra ise insani açıdan düşünüyorum. Yani, bu tür tıbbi terimler üzerine düşünmek, biraz da “mühendis” ile “insan” arasında sıkışmış bir düşünsel yolculuk gibi oluyor. Neu yüksekliği, kan tahlilinde karşımıza çıkabilen ve genellikle bağışıklık sistemi ile ilişkili bir parametre. Ama bu basit bir şey değil; her iki bakış…